Acid uric máu là gì ?

Acid uric máu (axit uric) là sản phẩm được tạo thành do sự phân hủy các tế bào trong cơ thể và từ thức ăn (chứa purin). Hầu hết acid uric được lọc qua thận và đào thải qua nước tiểu, chỉ một phần nhỏ qua phân.

Acid uric máu hình ảnh minh họa
Acid uric máu hình ảnh minh họa

Theo định nghĩa trên wikipedia  Uric acid là một hợp chất dị vòng của cácbon, nitơ, ôxi, và hyđrô với công thức C₅H₄N₄O₃. Nó tạo thành các ion và muối được gọi là urat và acid urat như amoni acid urate. Wikipedia

Điểm nóng chảy: 300 °C
Công thức: C5H4N4O3
Khối lượng phân tử: 168,1103 g/mol
ID IUPAC: 7,9-Dihydro-1H-purine-2,6,8(3H)-trione
Mật độ: 1,87 g/cm³
Có thể hòa tan trong: Nước
Acid uric trong máu tăng cao gây lắng đọng tinh thể hình kim tại khớp và gây gout cấp. Nếu không điều trị, acid uric có thể lắng đọng ở các mô và hình thành hạt tophi. Ngoài ra, Acid uric tăng cao cũng gây sỏi thận và suy thận.

Thông thường nồng độ acid uric tương đối ổn định, nhưng nếu acid uric trong máu hình thành quá nhiều hoặc chức năng đào thận thận suy giảm gây tăng acid uric trong máu.

2. Nguyên nhân gây tăng acid uric máu:

Tăng axit uric máu có thể do:
+ Tăng tổng hợp axit uric máu: có thể do ăn nhiều thức ăn có chứa purin, tăng tổng hợp purin nội sinh, tăng thoái biến nucleotite hoặc
phối hợp.
+ Giảm bài tiết axit uric qua thận: có thể do giảm lọc ở cầu thận, giảm tiết urat ở ống thận hoặc phối hợp.
+ Phối hợp 2 nguyên nhân kể trên.

3. Khi nào cần làm xét nghiệm acid uric máu

– Chuẩn đoán gout

– Chuẩn đoán sỏi thận urat (do acid uric máu tăng cao gây lắng đọng tại thận).

– Đánh giá tác dụng của thuốc điều trị giảm acid uric

– Kiểm tra nồng độ acid uric trên bệnh nhân ung thư điều trị liệu pháp hóa học trị liệu hoặc phóng xạ. Điều trị ung thư gây chết tế bào và làm tăng acid uric trong máu.

Đánh giá kết quả acid uric trong máu

Chi số acid uric ở ngưỡng an toàn:

– Nam: dưới 420 µmol/l (7mg/dl

– Nữ: dưới 360 µmol/l (6mg/dl)

4. Acid uric máu lắng đọng như thế nào 

Cơ chế lắng đọng axit uric.

Cơ chế chủ yếu là do tăng axit uric máu kéo dài, cơ thể có hàng loạt phản ứng thích nghi nhằm giảm axit uric trong máu bằng cách: tăng bài tiết qua thận, lắng đọng muối urat trong các tổ chức như: màng hoạt dịch, da, kẽ thận, gân… Dẫn đến sự biến đổi về hình thái học các tổ chức này.

Tăng axit uric trong dịch khớp dẫn đến kết tủa thành các tinh thể hình kim gây tổn thương sụn, màng hoạt dịch, bao khớp. Qua chỗ sụn bị tổn thương các tinh thể xâm nhập xuống tận lớp xương dưới sụn, hình thành các hạt tophi, gây phá huỷ xương dưới dạng ổ khuyết xương hình cầu. Viêm màng hoạt dịch, tăng sinh màng hoạt dịch, thâm nhiễm các tế bào lympho là tổn thương thứ phát.

Sự lắng đọng các tinh thể ở tổ chức tạo thành các hạt tophi kích thước to nhỏ khác nhau.
Sự lắng đọng các tinh thể ở tổ chức tạo thành các hạt tophi kích thước to nhỏ khác nhau.

Sự lắng đọng các tinh thể ở tổ chức tạo thành các hạt tophi kích thước to nhỏ khác nhau. Lắng đọng tinh thể urat ở kẽ thận dẫn đến tổn thương thận như sỏi thận, viêm thận kẽ, xơ hóa cầu thận. Tổn thương lan rộng dẫn đến suy thận, tăng huyết áp. Đây là yếu tố tiên lượng quan trọng.

5 Tăng acid uric có bị bệnh gút không ?

Tăng acid uric chỉ ra có liên quan đến tăng nguy cơ về gút, nhưng mối liên hệ giữa 2 yếu tố này chưa rõ ràng. Nhiều bệnh nhân có tăng acid uric nhưng không phát triển gút trong khi những người khác có gút tái đi tái lại nhiều lần nhưng không có tăng acid uric trong máu. Dân số nam của Mỹ có đến 10% là tăng acid uric trong máu.

Tuy nhiên, chỉ một số nhỏ những bệnh nhân này bị gút.

6. Những yếu tố nguy cơ đối với viêm khớp trong gút là gì ?

Ngoài yếu tố vận chuyển bất thường acid uric trong máu là do di truyền, những yếu tố khác là béo phì, quá trọng, đặc biệt là những người trẻ, uống rượu trung bình đến nặng, cao huyết áp và chức năng thận bất thường. Những thuốc như lợi tiểu thiazide, aspirin liều thấp, niacin, cycloporine, thuốc lao (pyrazinamide và ethambutol) và những thuốc khác cũng làm tăng cao acid uric trong máu và dẫn đến bịnh gút. Hơn nữa, những bịnh mà dẫn đến sự tạo thành acid uric thái quá trong cơ thể, ví dụ như bịnh bạch cầu, lymphoma, và những rối loạn về hemoglobin cũng có nguy cơ xuất hiện gút. Một điều lý thú là những nghiên cứu mới đây chứng minh có sự gia tăng những người bị gút có mức hocmon tuyến giáp thấp.

7/ Làm gì khi acid uric máu tăng

Một trong những biện pháp quan trọng để giảm nồng độ axit uric và phòng ngừa bệnh gút tái phát là người bệnh nên dùng các thực phẩm không hoặc ít có nhân purin, từ đó giảm tổng hợp axit uric, đồng thời uống nhiều nước (đặc biệt nước khoáng kiềm), giúp tăng cường đào thải axit uric qua đường tiết niệu.

dùng các thuốc Tây y như colchicin hay thuốc allopurinol để ức chế khả năng lắng đọng của acid uric làm giảm các cơn gút cấp để giảm nhanh triệu chứng đau, sau đó dùng bổ sung lâu dài các sản phẩm nguồn gốc thiên nhiên, không gây tác dụng phụ để hỗ trợ điều trị, giảm đau và phòng ngừa tái phát cơn gút cấp.

Tìm thuốc nhanh

Comments