Insulin và bệnh tiểu đường

Cần tiêm insulin khi cơ thể không hoặc ít tạo ra insulin, như ở người bị tiểu đường loại 1. Việc này cũng cần cho người bị tiểu đường loại 2, nếu thuốc viên trị tiểu đường, ăn uống lành mạnh và vận động thể chất thường xuyên, đều không đủ kiểm soát mức đường trong máu.

1391

Insulin là gì?

Insulin là hoóc-môn do các tế bào đặc biệt có tên gọi tế bào beta trong tuyến tụy tạo ra. Khi chúng ta ăn, insulin được tiết vào máu, giúp chuyển đường glucose từ thức ăn vào các tế bào để làm năng lượng. Insulin cũng giúp tích trữ lượng glucose dư thừa trong gan.

Hình ảnh minh họa bởi Tìm thuốc nhanh
Hình ảnh minh họa bởi Tìm thuốc nhanh

Tại sao cần phải tiêm insulin?

Các phương pháp đưa insulin vào cơ thể qua đường miệng hay dưới dạng phun vào mũi đang được phát triển, nhưng chưa có sẵn. Không thể đưa insulin vào dưới dạng thuốc viên vì bao tử sẽ tiêu hóa insulin như tiêu hóa thức ăn.

Cần làm gì nếu phải điều trị bằng insulin?

Với bệnh nhân tiểu đường loại 2, sử dụng insulin có thể là một quyết định khó khăn và đáng sợ. Tuy nhiên ngày nay nhiều dụng cụ tiêm và kim tiêm nhỏ sẵn có giúp việc tiêm insulin dễ dàng nhiều hơn người ta tưởng. Thực tế, nhiều người nói họ cảm thấy rõ việc trích ngón tay để theo dõi đường trong máu hơn là cảm thấy mũi kim chích insulin. Khi bắt đầu dùng insulin, bác sĩ và nhà giáo dục tiểu đường sẽ giúp quý vị thích ứng với công việc thường lệ mới mẻ này. Qua sự giúp đỡ này và sau một thời gian, quý vị có thể tìm thấy lượng thuốc đúng để làm giảm đường trong máu (đường huyết) tới mức chấp nhận được và phù hợp với lối sống riêng của quý vị.

Có nhiều loại insulin khác nhau không?

Trên thị trường có năm loại insulin, được xếp loại tùy theo mức tác động lâu dài hay nhanh chóng trong cơ thể. Một số loại insulin có dạng trong suốt, một số có dạng đục.

Năm loại insulin có trên thị trường

1. Insulin tác động nhanh ngay lúc đầu

Insulin này nhìn TRONG SUỐT và tác động rất nhanh, từ 1 đến 20 phút là có hiệu quả, đạt đỉnh điểm khoảng 1 giờ sau và kéo dài từ 3 đến 5 tiếng đồng hồ. Khi sử dụng insulin loại này cần phải ăn ngay sau khi tiêm chích.

Insulin tác động nhanh ngay lúc đầu hiện có bán trên thị trường:

           > NovoRapid® (Insulin aspart) > Humalog® (Insulin lispro)

           > Apidra® (Insulin glulisine)

2. Insulin tác dụng ngắn

Insulin này nhìn TRONG SUỐT, làm hạ mức đường trong máu trong vòng 30 phút nên quý vị cần tiêm trước bữa ăn nửa giờ. Chất này có hiệu lực đỉnh điểm sau 2 đến 4 tiếng đồng hồ, và kéo dài 6 đến 8 tiếng. Insulin tác dụng ngắn có sẵn ở thị trường là:

           > Actrapid® > Humulin® R > Hypurin® Neutral (beef)

3. Insulin tác động từ từ

Insulin này nhìn ĐỤC và đi kèm với protamine hay kẽm để kéo dài tác dụng. Insulin này bắt đầu hiệu lực khoảng 1½ tiếng sau khi tiêm, đạt đỉnh điểm sau 4 đến 12 giờ và kéo dài 16 đến 24 tiếng. Trước khi tiêm loại insulin này, cần nhớ xem tờ chỉ dẫn trong bao để biết cách chuẩn bị, bao gồm lắc nhẹ hay xoay tròn thuốc trước khi sử dụng. Insulin tác động từ từ đi kèm theo protamine hiện có trên thị trường là:

> Protaphane® > Humulin® NPH > Hypurin Isophane® (beef)

4. Insulin hỗn hợp

Insulin này nhìn ĐỤC, có sẵn các hợp chất trộn sẵn, hoặc là insulin tác động nhanh hoặc là insulin tác động chậm, pha với insulin tác động từ từ, giúp dễ dàng đưa cả hai loại thuốc bằng một mũi tiêm (chích). Nếu insulin này ở tỉ lệ ‘30/70’ nghĩa là chứa 30% insulin tác động nhanh và 70% insulin tác động từ từ. Còn ‘50/50’ là 50% mỗi loại. Trước khi chích loại insulin này, cần nhớ xem tờ chỉ dẫn trong bao để biết cách chuẩn bị, bao gồm lắc nhẹ hay xoay tròn thuốc trước khi sử dụng. Insulin hỗn hợp chứa loại tác động nhanh hiện có trên thị trường là:

> NovoMix® 30 (là 30% insulin aspart, 70% insulin aspart kết tinh protamine)

> Humalog®Mix 25 (25% insulin lispro, 75% insulin lispro protamine suspension)

> Humalog®Mix 50 (50% insulin lispro, 50% insulin lispro protamine suspension)

Insulin loại hỗn hợp có chứa insulin tác dụng nhanh hiện có trên thị trường là:

> Mixtard® 30/70 > Mixtard® 50/50 > Humulin® 2 30/70

5. Insulin tác động lâu dài

Loại này tiêm hằng ngày 1 hoặc 2 lần và kéo dài được 24 giờ. Đây là loại insulin dùng làm nền. Nếu quý vị bị tiểu đường loại 1, cần bổ sung insulin tác động lâu dài bằng tiêm insulin tác động nhanh hoặc chậm. Nếu quý vị bị tiểu đường loại 2 và đang cần điều trị bằng insulin, có thể phải cần thêm insulin tác động nhanh hoặc chậm, hoặc tiếp tục chỉ dùng thuốc viên có insulin tác động lâu dài. Bác sĩ sẽ có lời khuyên quý vị. Insulin tác động lâu dài hiện có trên thị trường là:

[quote_box_center] > Lantus® (insulin glargine)*            > Levemir® (insulin detemir)*[/quote_box_center]

Lantus không được pha lẫn với bất kỳ chất insulin nào khác trong một ống tiêm. Lantus có bán dưới dạng bút dùng 1 lần gọi là Solostar®, cũng như ở dạng thuốc ống 3mL dùng với bút sử dụng nhiều lần. Levemir có bán dưới dạng bút dùng 1 lần gọi là FlexPen® cũng như ở dạng ống để dùng với dụng cụ bút sử dụng nhiều lần.

Tiếp Theo: Tiêm insulin như thế nào?

Comments