Thực phẩm nên và không nên ăn đối với người lọc máu ngoài thận

Suy thận mạn là giai đoạn cuối của bênh thận gây ảnh hưởng lớn tới sức khỏe và tính mạng của người bệnh. Khi thận không còn đủ chức năng hoạt động , người bệnh sẽ được chỉ định chạy thận nhân tạo. Đây là quá trình lọc máu bên ngoài thận, là biện pháp để kéo dài sự sống cho người bệnh. Để hổ trợ và đảm bảo tốt nhất cho việc chạy thận có hiệu quả, người bệnh cần kết hợp chế độ ăn uống phù hợp ..

thực phẩm nên và không nên ăn đối với người lọc máu ngoài thận
thực phẩm nên và không nên ăn đối với người lọc máu ngoài thận

Người  bệnh chạy thận nhân tạo cần các biện pháp hổ trợ để điều trị một số biến chứng như thiếu máu, tăng huyết áp, rối loạn canxi và phosphate…

Khi thận bi suy thì khả năng thanh lọc một số chất tạo ra do quá trình chuyển hóa giảm, dẫn tới tình trạng tăng chất ure trong máu, đồng thời có sự ứ trệ muối, nước gây phù nề, ảnh hưởng đến huyết áp và tim. Vì vậy kết hợp với điều trị thuốc thì chế độ ăn trong giai đoạn này cần giảm đạm và hạn chế muối.

Cơ chế hoạt động của máy lọc là loại bỏ các chất cặn bã, nhưng quả thận bị suy sẽ không đảm đương được chức năng bài tiết, do vậy một số chất dinh dưỡng  cũng bị thất thoát ra ngoài qua màng lọc, đặc biệt là chất đạm, chất khoáng như canxi, magie, một số vitamin như vitamin C, vitamin nhóm B, acid folic… Để khắc phục thình trạng thiếu hụt này thì chế độ ăn hàng ngày cần bổ sung các chất trên và hạn chế các chất có nguy cơ thừa, nhằm duy trì tình trạng dinh dưỡng tốt trong quá trình lọc thận để kéo dài thời gian và chất lượng sống cho bệnh nhân chạy thận nhân tạo

Dưới đây là các loại thực phẩm nên và không nên ăn đối với người lọc máu ngoài thận :

1. Chế độ ăn giàu đạm (protein)

Người  bình thường cần khoảng 1g/kg/ngày( ví dụ: người 50kg thì cần 50g đạm/ngày). Người chạy thận nhân tạo cần nhiều chất đạm hơn, khoảng 1,2- 1,4g/kg/ngày( lấy số cân nặng nhân với 1,2- 1,4, như vậy người nặng 50kg cần 60g- 70g chất đạm/ngày).

2. Đảm bảo đủ năng lượng

Cần cung cấp đủ nhu cầu năng lượng cho cơ thể để phòng chống suy dinh dưỡng trong quá trinh chạy thận.

Cần cung cấp đủ nhu cầu năng lượng cho cơ thể để phòng chống suy dinh dưỡng trong quá trinh chạy thận.
Cần cung cấp đủ nhu cầu năng lượng cho cơ thể để phòng chống suy dinh dưỡng trong quá trinh chạy thận.

Nhu cầu 35-40kcal/kg/ngày(tính cân nặng trước chạy thận). người 50kg cần 1.800- 2.000 kcal/ngày. Chất tinh bột là nguồn cung cấp năng lượng chính cho cơ thể , chiếm 50-60% tổng năng lượng khẩu phần ăn. Chất tinh bột bao gồm cơm, bún, mì, nui, phở, khoai, miến…

Ngoài 3 bữa ăn chính cần bổ sung các bữa ăn phụ như sữa giàu đạm, khoai củ, bột sắn dây…

Trước khi lọc thận nên ăn một bữa đủ chất( cơm, cháo, khoai củ kèm với thịt, cá, trứng, rau củ), nếu bệnh nhân ăn kém thì thay thế bằng 1 ly sữa hoặc bột ngủ cốc giàu năng lượng và đạm để cung cấp đủ dinh dưỡng, bù chất đạm bị thất thoát, đồng thời đề phòng hạ đường huyết trong và sau khi chạy thận.

3. Chất béo

Gần 1/3 nguồn năng lượng cần cho cơ thể được cung cấp từ chất béo, 1g chất béo cung cấp 9kcal, trong khi 1g bột đường hoặc 1g đạm chỉ cung cấp 4kcal, 1 muỗng caphe chứa 5g dầu cung cấp 45kcal.

Mỗi ngày dùng thêm 5 muỗng cà phê dầu sẽ cung cấp 225kcal(bằng năng lượng của 1 chén cơm đầy hoặc 2 chén cháo đặc)

Cần bổ sung dầu ăn khi chế biến các món ăn( cho thêm vào cháo, sup, canh, trộn, chiên, sào…) để tăng cường năng lượng.

Nên ưu tiên dầu nành, dầu hướng dương, dầu cải để trộn thêm món ăn. Hạn chế thịt mỡ, đồ lòng, bơ, dầu dừa, nước cốt dừa để giảm nguy cơ rối loạn chuyển hóa mỡ máu.

4. Hạn chế chất muối trong khẩu phần ăn

Không ăn thức ăn chế biến sẵn có nhiều muối( dăm bông, xúc xích, chả lụa, thịt hộp, dưa muối chua…) các món ăn cần nêm ít muối,bột nêm( nấu nhạt hơn bình thường). ngoài ra , chú ý không dùng nước chấm mặn.

Lượng muối trong thực phẩm:

100g dăm bông, giò lụa có 800mg muối, 1 miếng phô mai đầu bò có 225mg muối, 1 muỗng cà phê nước mắm có 1g muối, 1 muỗng cà phê nước tương có 0,7mg muối, 1 gói mì ăn liền có 2g muối.

Tổng lượng muối sữ dụng trong ngày không quá 4g.

5. Hạn chế nước

Tổng lượng nước dùng trong ngày khoảng  1 lít(nếu bệnh nhân không có nước tiểu), bao gồm cả nước trong món ăn, thức uống. nước từ thức ăn( canh, sup, cháo, sữa,yaour, trái cây…) chiếm khoảng phân nữa nhu cầu nước.

Tránh dùng nước ngọt có ga, có nhiều đường. nên uống từng ngụm nước , rãi đều trong ngày. Uống ít nước canh và nước rau quả vì sẽ có nhiều muối và kali.

6. Rau, trái cây

Rau, trái cây cung cấp các vitamin, khoáng chất và chất xơ cho cơ thể. Tuy nhiên chúng có chứa nhiều kali  và khi kali trong máu tăng cao sẽ gây nguy hiễm như loạn nhịp tim và có thể gây ngưng tim

Nhu cầu kali mỗi ngày không quá 2g. vì vậy nên chọn các loại rau, trái cây có chứa ít kali.

Cách chế biến thực phẩm để giảm kali: cắt nhỏ, ngăm, hoặc nấu với 2 lần nước hoặc luộc bỏ nước.

Mỗi ngày có thể dùng 100-150g rau củ, 100g trái cây tươi.

7. Vitamin và muối khoáng

Cùng với việc hạn chế rau và trái cây, việc nấu với nhiều nước và chính sự lọc thận sẽ đưa đến sự thiếu hụt các vitamim B1, B6, vitamin C, acid folic, chất sắt, canxi. Vì vậy cần uống bổ sung các loại này theo chỉ định của bác sĩ.

Cần hạn chế ăn đồ lòng, tôm, cua, lòng đỏ trứng, socola, phomai,để hạn chế tăng phosphat

Nguồn siêu tâm

Comments